Dołącz do czytelników
Brak wyników

SALA OPERACYJNA

2 września 2019

NR 4 (Wrzesień 2019)

Korekcje osi kończyny w płaszczyźnie czołowej na podstawie wyznaczania punktu CORA (center of rotation and angulation)
Corrections of the limb axis in the frontal plane based on the CORA point determination (center of rotation an angulation)

0 42

Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie lekarzom sposobu wyznaczania osi kończyny w płaszczyźnie czołowej na podstawie wyznaczania punktu CORA (center of rotation and agulation). Jest to podstawa do planowania ewentualnych osteotomii korekcyjnych oraz oceny, czy odchylenie od osi prawidłowej może być przyczyna problemów ortopedycznych. Deformacje te bowiem mają wpływ na cały narząd ruchu, powodując w późniejszym okresie bolesne zmiany deformacyjne stawów, będące skutkiem nierównomiernym rozkładem sił na powierzchnie stawowe oraz przeciążenie struktur więzadłowych prowadzące do bolesnych entezopatii.

 

The purpose of this article is to present the doctors a method for determining  limb axis in the frontal plane on the basis of determining the point of CORA (center of rotation and agulation). This is the basis for planning possible corrective osteotomies and assessing whether a deviation from the correct axis may be the cause of orthopedic problems. These deformations have an impact on the entire musculoskeletal system, causing later painful deformation changes in the joints, which are the result of uneven distribution of forces on the joint surfaces, and overloading of ligamentous structures leading to painful enthesopathies.

Celem artykułu jest przybliżenie lekarzom praktykom zajmującym się ortopedią i radiologią sposobu wyznaczania osi kończyny w płaszczyźnie czołowej, co jest podstawą planowania ewentualnych osteotomii korekcyjnych oraz oceny, czy odchylenie od osi prawidłowej może być przyczyną problemów ortopedycznych. Odchylenia osi kończyny zazwyczaj powodowane są zaburzeniami wzrostu kości w okresie młodzieńczym [przedwczesne zespolenie trzonowo-nasadowe, przetrwały rdzeń chrzestny, złamania typu V według Saltera-Harrisa, żywieniowa nadczynność przytarczyc, osteodystrofia przerostowa (hypertrophic osteodystrophy – HOD)], względnie złamaniami wygojonymi w nieprawidłowym ustawieniu.

Dla lepszego zrozumienia dalszej części artykułu konieczne będzie wyjaśnienie pewnych pojęć związanych z wyznaczaniem osi kończyny:

  • oś mechaniczna kończyny miednicznej to linia biegnąca od środka głowy kości udowej przez środek wyniosłości międzykłykciowej do środka bloczka kości skokowej (Ryc. 1). Po stronie lewej MAD to mechanical axis deviation (odchylenie od osi mechanicznej). W przypadku przesunięcia osi do przyśrodka ma się do czynienia z kończyną szpotawą (varus). Jeżeli oś jest przesunięta na stronę doboczną – z kończyną koślawą (valgus).
  • oś mechaniczna kości udowej to linia biegnąca od najniższej części dołu krętarzowego do środka dołu międzykłykciowego, przebiegająca co najmniej przez dwa punkty znajdujące się w połowie odległości pomiędzy przeciwległymi istotami korowymi (Ryc. 2).
  • oś mechaniczna kości piszczelowej – linia biegnąca od środka wyniosłości międzykłykciowej do środka bloczka kości skokowej przez punkty znajdujące się w równej odległości od bocznej i przyśrodkowej istoty korowej (Ryc. 3).
  • oś anatomiczna kości udowej – linia biegnąca przez całą długość kości udowej w równej odległości od istoty korowej przyśrodkowej i bocznej. W praktyce jest ona linią łamaną.
  • oś anatomiczna kości piszczelowej w płaszczyźnie czołowej – linia biegnąca w równej odległości od istoty korowej przyśrodkowej i bocznej. W praktyce w przypadku prawidłowej kości piszczelowej jest ona tożsama z osią mechaniczną.
  • CORA (center of rotation and angulation) – miejsce przecięcia się osi mechanicznych biegnących w części bliższej i dalszej kości w przypadku jej deformacji kątowej.
  • Dwusieczna – linia przebiegająca przez punkt CORA dzieląca kąt pomiędzy osiami mechanicznymi na dwie równe części.
  • MAD (Mechanical Axis Displacement) – przesunięcie osi mechanicznej kończyny miednicznej dośrodkowo lub dobocznie w stosunku do wyniosłości międzykłykciowej. W przypadku MAD przesuniętej do przyśrodka ma do czynienia z kończyną szpotawą (varus), a w przypadku przesunięcia osi dobocznie kończyna jest koślawa (valgus).

 

 Fot. 1 MAD u psa mieszańca yorkshire terriera operowanego z powodu obustronnego zwichnięcia rzepek trzeciego stopnia i zerwania więzadła krzyżowego doczaszkowego. W czasie zabiegu wykonano desmotomię przyśrodkową, trochleoplastykę abrazyjną, transpozycję guzowatości piszczelowej i stabilizację szwem bocznym z użyciem guzika tytanowego. Stan po roku od operacji. Implanty – z wyjątkiem guzika i szwu bocznego – usunięto wcześniej

 

Prawidłowo przeprowadzona osteotomia korekcyjna powinna powodować zarówno przywrócenie prawidłowej osi anatomicznej, jak i mechanicznej; nie powinna powodować deformacji translacyjnej, czyli znacznego przesunięcia bliższej i dalszej osi mechanicznej względem siebie.

Deformacja jednoszczytowa (monoapical) to deformacja kątowa mająca tylko jeden punkt CORA.

Deformacja dwuszczytowa (biapical) to deformacja kątowa mająca dwa punkty CORA. Jeżeli punkt CORA znajduje się poza obrysem kości, powinno sprawdzić się obliczenia, ponieważ z dużą dozą prawdopodobieństwa można powiedzieć, że ma się do czynienia z deformacją dwuszczytową (biapical).
 

Rysunki na podstawie: Joanna Maria Bubak Jerzy, Kirstein

 

Praktyczne wykorzystanie wyznaczania punktu CORA


Do konsultacji ortopedycznej zgłosiła się właścicielka psa rasy syberian husky, który uległ urazowi ok. ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę multimedialnego czasopisma weterynaryjnego VetTrends
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Filmy, szkolenia, zdjęcia i prezentacje jako uzupełnienie treści wydań
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy