Dołącz do czytelników
Brak wyników

W gabinecie

2 września 2019

NR 4 (Wrzesień 2019)

Mykoplazmoza hemotropowa u psa – opis przypadku
The haemotropic mycoplasma in dog – case report

0 64

Przypadek dotyczy psa, samca rasy hovawart w wieku 13 lat, u którego stwierdzono nawracającą gorączkę oraz nasilającą się anemię regeneratywną. Pies nigdy nie wyjeżdżał za granicę, ze względu na zdiagnozowany syndrom ogona końskiego był pod stałą opieką lekarsko-weterynaryjną. Miał zapewnioną profilaktykę przeciw ektopasożytom, pomimo niej raz na jakiś czas właściciele znajdowali kleszcze na ciele psa. Zdiagnozowano u niego mykoplazmozę hemotropową wywołaną przez Candidatus Mycoplasma haematoparvum.

 

The case concerns a male dog, of the Hovawart breed at the age of 13 with recurrent fever and worsening regenerative anaemia. The dog never went abroad, due to the diagnosed cauda equina syndrome, it was under constant veterinary care. The prophylaxis against ectoparasites was regular, in spite of it from time to time the owners found ticks on the dog’s body. It was diagnosed with haemotropic mycoplasmosis caused by Candidatus Mycoplasma haematoparvum.

Mykoplazmy hemotropowe to grupa drobnoustrojów wywołująca zakażenia u wielu gatunków kręgowców [1]. Ich charakterystycznymi cechami są: brak ściany komórkowej, pleomorficzny kształt, stosunkowo małe rozmiary (0,2–2 μm) oraz brak możliwości namnażania in vitro [2]. Początkowo klasyfikowane były do rzędu Rickettsiales, obecnie zaliczane są do rzędu Mycoplasmatales [3]. 

Do tej pory opisane zostały dwie mykoplazmy hemotropowe patogenne dla psów. Pierwszą z nich jest odkryta w 1928 r. Mycoplasma heamocanis (Mhc), druga to opisana w 2004 r. Candidatus Mycoplasma haematoparvum (CMhp) [2, 4, 5]. Brak obecnie danych dotyczących występowania mykoplazm hemotropowych u psów w Polsce i krajach bezpośrednio z nią sąsiadujących. Przeprowadzone badania w kilku krajach europejskich wskazują na dość wysoką prewalencję wśród osobników z obszaru basenu Morza Śródziemnego (Tab. 1) [6–12]. Jest to bezpośrednio związane z występowaniem w tym rejonie kleszcza psiego – Rhipicephalus sanguineus, który uważany jest za główne źródło zakażenia u tego gatunku zwierząt [7, 13, 14]. W Polsce odnotowuje się pojedyncze przypadki występowania R. sanguineus wśród psów, natomiast dominującym gatunkiem pozostaje nadal Ixodes ricinus, u którego nie potwierdzono do tej pory występowania DNA mykoplazm hemotropowych [15–17]. Pchły nie odgrywają roli w szerzeniu mykoplazm wśród psów [13]. W Europie u chorych osobników najczęściej stwierdza się zakażenia wywoływane przez Mhc, natomiast badania przeprowadzone we Francji, Sudanie i USA wskazują na częstsze występowanie w tych krajach CMhp [2, 18–21].

Zakażone zwierzęta zwykle żyją wiele lat, nie wykazując żadnych objawów choroby.

W literaturze odnotowuje się duże wahania dotyczące okresu inkubacji: od 1–2 dni do nawet 2 tygodni lub kilku miesięcy [2]. Asymptomatyczny lub subkliniczny przebieg choroby jest zwykle przerywany, gdy dochodzi do jednoczesnego zakażenia innymi drobnoustrojami – Babesia canis, Ehrlichia spp., Anaplasma sp. lub przy innych chorobach wywołujących immunosupresję [22, 23]. Objawy kliniczne są mało charakterystyczne, u psów zwykle obserwuje się apatię, postępującą anemię hemolityczną regeneratywną (Ht < 20%, retikulocytoza, polichromazja, anizocytoza, jądrzaste erytrocyty), gorączkę oraz podatność na zakażenia innymi drobnoustrojami oportunistycznymi [2, 5]. Ostry przebieg choroby odnotowywany jest niezwykle rzadko i zawsze związany z zakażeniami wywoływanymi przez Mhc [2].

Odkryte do tej pory czynniki predysponujące do zakażenia związane są z młodym wiekiem, jak również utrzymywaniem zwierząt w dużych skupiskach, np. w schroniskach. Nie stwierdzono korelacji związanych z płcią [12, 24].

Tab. 1. Prewalencja zakażeń mykoplazmami w krajach europejskich

Kraj Prewalencja [%]
Francja 15,4
Portugalia 40
Włochy 4,5
Hiszpania 14,9
Grecja 10,6
Rumunia 18
Szwajcaria 1,2


W diagnostyce istotne jest badanie krwi, w szczególności badanie morfologiczne, w którym głównie stwierdza się anemię hemolityczną regeneratywną. Rozmaz krwi cechuje się niską czułością, ponieważ trudno odróżnić powstające w trakcie suszenia preparatów artefakty, skupiska barwnika lub ciałka Howella-Jolly’ego od przyczepionych do erytrocytów mykoplazm [2, 24]. Zalecaną metodą diagnostyczną jest badanie reakcji łańcuchowej polimerazy (polymerase chain reaction – PCR) [25, 26].

Możliwości leczenia są ograniczone. Przy silnej anemii zalecane jest wykonanie transfuzji krwi. Ważnym elementem kuracji jest antybiotykoterapia. Przy zakażeniach Mhc potwierdzono skuteczne działanie leków z grupy tetracyklin, często zaleca się stosowanie oksytetracykliny lub doksycykliny [2, 26]. Brak danych na temat skutecznego sposobu leczenia infekcji CMhp. Przypuszcza się, że postępowanie terapeutyczne jest takie samo jak w przypadku Mhc [2].


Opis przypadku


Pies, 13-letni, kastrowany, rasy hovawart, 2 lata wcześniej zdiagnozowano u niego zespół ogona końskiego, ze względu na postępujący przebieg choroby był częstym pacjentem przychodni weterynaryjnej. Pies miał osłabioną motorykę obu kończyn miednicznych z nasileniem zmian po stronie lewej, zanik mięśni, czasami kulawiznę, od dłuższego czasu nie wchodził po schodach i miał nieznaczne problemy ze wstawaniem, od niedawna problem z nietrzymaniem kału oraz kropelkowaniem moczu. W badaniach krwi nie stwierdzano odchyleń od normy. Pies miał zapewnioną profilaktykę przeciw ektopasożytom, pomimo niej raz na jakiś czas właściciele znajdowali kleszcze na ciele psa. Stale otrzymywał gabapentynę w dawce 10 mg/kg m.c., w zależności od nasilenia objawów klinicznych dostawał leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz wspomagająco drogi moczowe – Urinaid®.

Pod koniec lutego zaobserwowano nagłe pogorszenie. Pies stał się apatyczny, niechętny do wychodzenia na spacer oraz nie miał apetytu. Ze względu na historię choroby pogorszenie stanu klinicznego wiązano z zespołem ogona końskiego, podano robenakoksib w dawce 1,5 mg/kg m.c. oraz omeprazol w dawce 20 mg.

Po tygodniu stan pacjenta pogorszył się, do występujących już objawów klinicznych dołączyły drżenia mięśniowe oraz, czasami, wokalizacja. W badaniu klinicznym stwierdzono jedynie gorączkę (40,5°C). Wykonano badanie krwi oraz test SNAP 4dx Plus. W badaniu morfologicznym krwi stwierdzono nieznaczną anemię oraz silną neutrofilię i nieznaczną monocytozę (Tab. 2 – badanie 1). W badaniu biochemicznym krwi nie stwierdzono odchyleń od normy. Test SNAP 4dx Plus był negatywny. Wykonano również badanie RTG odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa, w którym zaobserwowano na wysokości odcinka L4-L5 zwiększoną mineralizację krążka międzykręgowego (Fot. 1). Na podstawie wyników postawiono podejrzenie discospondylitis. Pacjenta skierowano na badanie z użyciem tomografu komputerowego. Zdecydowano na dołączenie do zaleconej wcześniej terapii preparatu HemoVet® oraz antybiotyku – amoksycyliny z kwasem klawulanowym w dawce 20 mg/kg m.c. i enrofloksacyny w dawce 5 mg/kg m.c., a także kontynuowano terapię gabapentyną oraz robenakoksybem.

Po tygodniu objawy kliniczne zaczęły być mniej nasilone, wykonano kontrolne badanie krwi. W badaniu morfologicznym stwierdzono nieznaczne nasilenie anemii, którą określono jako regeneratywną, a granulocyty obojętnochłonne oraz monocyty były w normie, zaobserwowano za to nieznaczną limfopenię oraz eozynopenię (Tab. 2 – badanie 2). W badaniu biochemicznym odnotowano podwyższony poziom białka C-reaktywnego (C-reactive protein – CRP) (Tab. 3 – badanie 1). Kontynuowano zaleconą wcześniej terapię.

Fot. 1 Zdjęcie RTG w projekcji bocznej, odcinek lędźwiowo-krzyżowy

Po kilku dniach pies znów zaczął gorzej się czuć – był osłabiony, nie chciał jeść, całkowicie przestał chodzić. W badaniu klinicznym stwierdzono bladość błon śluzowych oraz falistą gorączkę (40–41°C), która występowała co 1–3 dni. W kolejnym badaniu morfologicznym stwierdzono nasilenie anemii oraz ponowną, tym razem nieznaczną, neutrofilię (Tab. 2 – badanie 3 i 4). Wykonano rozmaz krwi, w którym obserwowano liczne sferocyty oraz pojedyncze ekscentrocyty. Wykonano również badanie USG jamy brzusznej, w którym stwierdzono guz śledziony o zmiennej echogeniczności o wielkości 1,5 × 2 cm. W tym czasie wykonano również badanie tomografem komputerowym, w którym stwierdzono mineralizację krążka w obrębie odcinków L4-L5, a zmiana na śledzionie została zakwalifikowana jako trudno diagnostyczna, prawdopodobnie łagodna. Ze względu na zły stan kliniczny zwierzęcia odstąpiono od pobrania bioptatu (Fot. 2). Na podstawie uzyskanych wyników zdiagnozowano anemię hemolityczną regeneratywną, a zmianę rozrostową śledziony określono jako bez znaczenia klinicznego. Dodatkowo wysłano surowicę krwi do laboratorium referencyjnego, w którym zlecono wykonanie kolejnego rozmazu krwi w celu wykrycia obecności pasożytów, testu Coombsa, a także sprawdzono grupę krwi, poziom witaminy B12, żelaza i kwasu foliowego (Tab. 3 – badanie 2). Zlecono również badanie PCR w kierunku obecności mykoplazm hemotropowych. Zalecono doksycyklinę w dawce 10 mg/kg m.c., kontynuowano terapię gabapentyną, zrezygnowano z preparatu HemoVet® oraz robenakoksybu.

 

Tab. 2. Wyniki badań morfologicznych krwi w trakcie trwania diagnostyki

  Wartość referencyjna 1 2 3 4 5 6
RBC (M/µL) 5,5–8,5 4,74 4,66 3,94 3,62 3,95 4,24
Ht (%) 37–55 33,2 31,4 26,9 23,9 28,3 31,3
Hb (g/dL) 12–18 12,3 11,3 9,8 9,2 10,1 11,4
R (K/µL) 10–110 37,1 33,7 52,6 80,7 79,6 43,2
WBC (K/µL) 5,5–16,9 20,56 11,84 16,94 14,6 11,6 9,3
Neutrofile (K/µL) 2–12 17,39 10,25 13,56 11,01 8,29 5,93
Limfocyty (K/µL) 0,5–4,9 0,64 0,48 1,84 2,02 1,52 1,96
Monocyty (K/µL) 0,3–2 2,31 0,99 1,43 1,32 1,22 1,17
Eozynofile (K/µL) 0,1–1,49 0,18 0,07 0,09 0,21 0,57 0,23
Bazofile (K/µL) 0–0,1 0,04 0,04 0,02 0,04 0,01 0,01
Płytki krwi (K/µL) 175–500 450 507 588 599 290 447

 

Po 9 dn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę multimedialnego czasopisma weterynaryjnego VetTrends
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Filmy, szkolenia, zdjęcia i prezentacje jako uzupełnienie treści wydań
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy