Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dostęp otwarty , W gabinecie

2 września 2019

NR 4 (Wrzesień 2019)

Owady w karmie. Obiecujący kierunek dla branży pet food

0 126

Białko bogate w aminokwasy egzogenne, korzystny wpływ na mikrobiom przewodu pokarmowego i układ immunologiczny oraz hipoalergiczność to tylko niektóre zalety stosowania owadów w diecie psów i kotów. Owady w karmach to już nie nowość, ale wyniki badań nad ich właściwościami wciąż zaskakują. Firma HiProMine udowadnia, że komponenty owadzie w pet food to kierunek, który ma szansę stać się przełomowym ze względów zdrowotnych, a także z uwagi na ochronę środowiska naturalnego.

HiProMine to firma z Robakowa pod Poznaniem, która jest jedynym krajowym producentem owadów na przemysłową skalę. Od lat prowadzi intensywne prace badawcze nad wykorzystaniem owadów w produkcji pasz dla wielu gatunków zwierząt, w tym psów i kotów. 

– Owady stają się coraz popularniejszym, alternatywnym źródłem białka w żywieniu zwierząt. Do niedawna były kojarzone jedynie z dietą zwierząt nieudomowionych w ogrodach zoologicznych czy z kuchnią egzotyczną. Ostatnia dekada jednak jest okresem wzmożonych badań nad ich zastosowaniem w paszach również dla zwierząt gospodarskich oraz domowych, a w szczególności psów i kotów – mówi prof. dr hab. Damian Józefiak, prezes HiProMine S.A. 

Ponadto należy pamiętać, że w warunkach naturalnych owady stanowią istotny element diety wielu psowatych i kotowatych, będąc pokarmem stworzonym przez miliony lat ewolucji. Stanowią podstawę diety młodocianych stadiów ryb, wielu gatunków ptaków, jak również wartościowe uzupełnienie diety płazów, gadów, ssaków. Dlatego należy je uznać za cenny, zwiększający wartość odżywczą składnik diet zwierząt domowych – psów, kotów a także gatunków owadożernych bytujących w naturze, takich jak tchórzofretki czy jeże pigmejskie. 

Według różnych źródeł 60–80% ludzi spożywa regularnie owady, a w wielu krajach różne gatunki insektów są wręcz przysmakiem. Poza tym niektóre owady jadalne – ze szczególnym uwzględnieniem szarańczy – bywają od czasu do czasu prezentowane jako kulinarna atrakcja dla prawdziwych smakoszy. 


Owadzi komponent w karmie


Materiały paszowe wytworzone z owadów mogą przybierać szereg form, począwszy od całych, nieprzetworzonych insektów, konserwowanych preparatów białkowych, do mączek odtłuszczonych i pełnotłustych, jak również separowanego tłuszczu. 

– Obecność insektów w diecie zwiększa znacznie jej atrakcyjność zapachową i smakową. Ma to największe znaczenie w przypadku diet dla zwierząt posługujących się węchem jako głównym organem w ocenie pokarmu, np. psów. W ich przypadku wykazano atrakcyjność węchową owadów na poziomie co najmniej porównywalnym z karmami komercyjnymi zawierającymi już atraktanty zapachowe – wyjaśnia prof. dr hab. Damian Józefiak. 

 Zaobserwowano również znacznie większe zainteresowanie pokarmem z komponentami wytworzonymi z owadów w przypadku ptaków – drobiu i gatunków ozdobnych, jak i ryb – komercyjnie utrzymywanych karpiowatych i gatunków akwariowych. Powyższe wyniki świadczą o wysokiej przydatności owadów w branży pet food, w której akceptacja karmy przez zwierzę jest jednym z kluczowych aspektów zadowolenia klienta – jego właściciela. Co więcej, daje to możliwość wykorzystania insektów w coraz bardziej rozwijającym się segmencie pet food – w produkcji smakołyków funkcjonalnych i treningowych dla psów i kotów. 

W przemyśle pet food jakość karmy z segmentu premium utożsamiana jest z wysoką zawartością mięsa w surowcach i białka pochodzenia zwierzęcego w składzie analitycznym. Mięso w powszechnym przekonaniu to wołowina, wieprzowina, drób, ryby… Tymczasem owady mają szanse stać się nowym źródłem pełnowartościowego, wysoko przyswajalnego białka i tłuszczów. Jakie gatunki owadów można wykorzystywać do produkcji karm dla zwierząt towarzyszących? Specjaliści z HiProMine wskazują na larwy niektórych błonkoskrzydłych, np. Hermetii ilucens, chrząszczy, np. Tenebrio molitor, ale również szarańcze czy świerszcze.


Aminokwasy, mikrobiom i odporność


Skład chemiczny owadów przypomina mięso łososia albo odkostnionego królika. Jednak ich wartość pokarmową trudno porównać do czegokolwiek, bo jest na tyle wyjątkowa, że przewyższa wołowinę i ryby. 

Najważniejszą zaletą owadów w żywieniu zwierząt jest wysoka jakość białka ogólnego, które jest bogate w aminokwasy egzogenne niezbędne do prawidłowego wzrostu i rozwoju zwierząt. Udział białka ogólnego kształtuje się w przedziale 40–75% w zależności od gatunku i stadium rozwojowego insektów. Istotnym aspektem jest również korzystny profil tłuszczu surowego, który może stanowić 10–30% suchej masy materiału owadziego. W przypadku tłuszczu na uwagę zasługuje znaczna koncentracja kwasu laurynowego, mającego właściwości stabilizujące mikrobiom przewodu pokarmowego, a także stymulujące działanie układu immunologicznego. Ponadto w składzie tłuszczu owadziego dominujący jest udział średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, których pozytywne działanie na homeostazę organizmu zostało wielokrotnie potwierdzone. 

– Ma to szczególne znaczenie w kontekście redukcji bakterii potencjalnie patogennych w przewodzie pokarmowym zwierząt, a więc zwiększania ich zdrowotności – precyzuje prof. dr hab. Damian Józefiak. 

Kolejną zaletą owadów, która również przekłada się korzystnie na homeostazę mikrobiomu przewodu pokarmowego, jest obecność białek o charakterze antymikrobiologicznym. W warunkach naturalnych chronią one organizm przed presją mikroorganizmów potencjalnie patogennych. Najbogatszym źródłem białek o charakterze antymikrobiologicznym znanym w przyrodzie są właśnie owady.

– Peptydy antybakteryjne (anti microbial peptides – AMP) odznaczają się szerokim zakresem aktywności przeciwko patogenom, działają również na grzyby i wirusy. Wykazują także wysoką zmiennością w obrębie czterech poznanych dotychczas klas. Dzięki temu występuje niewielkie prawdopodobieństwo powstania oporności na ich działanie – zaznacza prof. dr hab. Damian Józefiak. 

Owady są doskonałym komponentem diet naturalnych w modelach BARF i whole prey. W przeciwieństwie do wielu materiałów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego nie powodują reakcji alergicznych ani nietolerancji pokarmowych, które są obecnie coraz częściej obserwowane u psów i kotów. W związku z tym stanowią ciekawy komponent diet weterynaryjnych i eliminacyjnych. Wiele spośród białek wyizolowanych z biomasy owadów cechuje termostabilność, co przekłada się na możliwość zastosowania obróbki cieplnej, np. ekstruzji w produkcji karm suchych – bez utraty ich właściwości.


Chityna korzystna dla jelit


Owady – jako cenny surowiec paszowy – nie są jedynie źródłem wysokiej jakości białka i tłuszczu. Prozdrowotne właściwości owadów w żywieniu zwierząt są związane również z obecnością chityny, szeregu białek o charakterze antymikrobiologicznym oraz naturalnych przeciwutleniaczy. Chityna oraz jej pochodne – najbardziej znany jest chitozan – wykazują właściwości stymulujące przewód pokarmowy. Mogą, podobnie jak wybrane frakcje włókna roślinnego, poprawiać perystaltykę jelit i regenerację nabłonków. Charakteryzują się właściwościami prebiotycznymi, ograniczając kolonizację bakterii potencjalnie patogennych, takich jak Escherichia coli czy Salmonella sp., a także wspierając rozwój bakterii o charakterze probiotycznym. 

– Dzięki temu przyspieszają dojrzewanie i homeostazę mikrobiomu jelitowego. Całość ich działania przekłada się również na stymulację układu odpornościowego i obniżenie podatności zwierząt na infekcje. Ponadto chityna jest uważana za dodatek o charakterze dietetycznym, dla którego udowodniono zdolność do redukcji tłuszczu w organizmie zwierząt – wymienia prof. dr hab. Damian Józefiak.


Produkcja przyjazna środowisku


Chów owadów jest obecnie uznawany za najbardziej przyjazną środowisku gałąź produkcji zwierzęcej i opiera się na trzech głównych założeniach. Pierwszym jest idea waste into feed – zakładająca wykorzystanie w odchowie larw produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego, których zagospodarowanie w inny sposób byłoby ekonomicznie nieopłacalne lub negatywne ze względów środowiskowych, np. poprzez emisję gazów cieplarnianych. Drugi filar to zero waste – polityka gospodarowania wytworzoną już materią organiczną, dążąca do jej całkowitego i optymalnego wykorzystania. Natomiast trzeci to circular economy – praktyka zakładająca tworzenie zamkniętych procesów obiegu surowców i energii. W technologii opracowanej przez HiProMine S.A. produkcja jest wysoce zrównoważona środowiskowo, wykorzystuje jedynie śladowe ilości wody pitnej, a emisje gazów cieplarnianych są wielokrotnie mniejsze od np. produkcji mleka czy nawet mięsa drobiowego. Z powyższych względów coraz częściej zwraca się uwagę, że produkcja białka z bezkręgowców jest jednym z rozwiązań mających przyczynić się do redukowania negatywnego w skutkach ocieplania klimatu jako substytut innych gałęzi produkcji zwierzęcej.


Nowe możliwości dla pet food


Produkcja owadów oraz ich obecność w paszach i żywności jest szeroko akceptowana przez konsumentów. Badania prowadzone na terenie Unii Europejskiej wskazują, że jest znacznie bardziej preferowana niż produkty wytworzone na bazie genetycznie modyfikowanych organizmów (GMO) czy pochodzące z przetwórstwa odpadów zwierzęcych (mączki rybne, z pierza czy krwi). Nieustanna wewnętrzna kontrola jakości, nadzór weterynaryjny nad każdym z etapów produkcji, wysokie standardy higieniczne przygotowania pasz do odchowu insektów, jak również innowacyjne metody przetwórstwa biomasy owadów zapewniają wysoką wartość żywieniową, mikrobiologiczną, homogenność oraz dobre własności przechowalnicze. Ponadto nie istnieją przeszkody prawne dla zastosowania bezkręgowców w karmach dla zwierząt towarzyszących. 

Wielu opiekunów zwierząt jest już zaznajomiona z karmieniem swoich podopiecznych owadami – w tym gronie są akwaryści i terraryści, a właściciele psów i kotów znacznie chętniej sięgają po karmę z udziałem surowców z owadów niż produkty, które w swym składzie mają koninę czy mięso z królika. 

Owady są uważane za najbardziej obiecującą alternatywę dla wielu komponentów paszowych o charakterze białkowym i energetycznym, jak również dodatków funkcjonalnych (prozdrowotnych). Ich pozytywny wpływ na wzrost, rozwój i zdrowotność zwierząt został wielokrotnie potwierdzony naukowo. Dzisiejszy trend w wykorzystaniu białka i tłuszczu z owadów w żywieniu zwierząt towarzyszących jest swoistym powrotem do diet naturalnych – pokarmów obecnych w naturze od milionów lat. 

Przypisy